خواص تفاله سیب برای بره پرواری

خواص تفاله سیب برای بره پرواری؛ مقدار مصرف و نکات مهم

تفاله سیب برای بره پرواری می‌تواند بخشی از جو و یونجه را جایگزین کند و هزینه جیره را کم کند. در یک آزمایش ایرانی، بره‌هایی که تفاله خشک سیب خوردند، روزانه حدود ۱۹۲ گرم وزن گرفتند. در مقابل، گروه شاهد فقط حدود ۱۲۴ گرم وزن گرفت. با این حال، این نتیجه یک شرط پنهان دارد. اگر تفاله را تنها یا بدون منبع پروتئین بدهید، همین خوراک ارزان جلوی رشد بره را می‌گیرد. در ادامه توضیح می‌دهیم چه مقدار بدهید، با چه چیزی ترکیب کنید و کدام اشتباه‌ها صرفه‌جویی شما را به ضرر تبدیل می‌کنند.

تفاله سیب چیست و چه چیزی در آن هست؟

تفاله سیب باقی‌مانده جامد سیب پس از آبگیری برای تولید آب‌میوه یا پوره است. این ماده شامل پوست، گوشت میوه، هسته و ساقه است. بنابراین ترکیب آن از یک کارخانه تا کارخانه دیگر فرق می‌کند. علاوه بر این، رقم سیب و روش آبگیری هم روی کیفیت نهایی اثر می‌گذارند. تفاله تازه فقط حدود ۲۰ درصد ماده خشک دارد و بقیه‌اش آب است. به همین دلیل زود فاسد می‌شود و معمولاً در فصل برداشت پاییزی و نزدیک کارخانه‌ها مصرف می‌شود.

ارزش غذایی تفاله سیب تازه و خشک

میانگین داده‌های فیدیپدیا؛ ترکیب هر محموله ممکن است متفاوت باشد.

این اعداد سه نکته مهم دارند. اول اینکه پروتئین تفاله سیب پایین است. دوم اینکه قند آن، به‌ویژه فروکتوز، زیاد است. در نتیجه شکمبه، این قندها را سریع هضم می‌کند و انرژی زودبازده می‌گیرد. سوم اینکه ترکیب تفاله بسیار متغیر است. پس تحلیل آزمایشگاهی هر محموله ارزش دارد.

خواص تفاله سیب برای بره پرواری طبق آزمایش‌های علمی

تفاله سیب سه مزیت مشخص دارد. اول، قندهای محلول آن انرژی سریع‌الهضم برای شکمبه فراهم می‌کنند. دوم، نشخوارکنندگان آن را با رغبت می‌خورند. سوم، در جیره کامل مخلوط می‌تواند بخشی از جو و یونجه را کنار بگذارد. با این حال، مزیت واقعی را باید در نتایج پروار دید.

نتیجه آزمایش روی بره‌های سنجابی

پژوهشگران ایرانی در یک آزمایش ۱۲۰ روزه ۱۸ بره نر سنجابی را بررسی کردند. بره‌ها سه ماهه بودند و میانگین وزن آن‌ها در شروع حدود ۲۵ کیلوگرم بود. آزمایش دو مرحله ۶۰ روزه داشت. در مرحله اول تفاله سیلوشده و در مرحله دوم تفاله خشک مصرف شد. در هر مرحله جیره تفاله‌دار با جیره معمول یونجه و جو مقایسه شد.

ضریب تبدیل یعنی برای هر کیلوگرم وزن‌گیری چند کیلوگرم خوراک لازم است. بنابراین عدد کمتر یعنی جیره کارآمدتر. با تفاله خشک، این عدد از ۷/۵۲ به ۵/۳۶ رسید. علاوه بر این، تفاله سیب درصد لاشه را بالا برد و روی نسبت قطعات لاشه اثر منفی نگذاشت. اما هر گروه فقط ۹ بره داشت. پس این نتایج را نشانه‌ای امیدوارکننده بدانید، نه تضمینی برای همه گله‌ها.

هضم‌پذیری تفاله سیب چقدر است؟

هضم‌پذیری ماده خشک تفاله سیلوشده حدود ۷۰ درصد و تفاله خشک حدود ۶۷ درصد بود. تفاوت این دو معنادار نبود. همچنین آزمایش‌های شکمبه‌ای آزمایشگاهی نشان داده‌اند که تفاله سیب در جیره‌ای بر پایه یونجه می‌تواند جای جو را هم به‌عنوان منبع انرژی بگیرد. با این وجود، نتیجه آزمایشگاه جای آزمایش پروار روی دام زنده را نمی‌گیرد.

مقدار مصرف تفاله سیب برای بره پرواری چقدر است؟

بر پایه همان آزمایش‌ها، تفاله خشک تا ۲۰ درصد ماده خشک جیره و تفاله سیلوشده تا ۳۰ درصد آن نتیجه خوبی داد. یک مثال ساده این عدد را ملموس می‌کند. اگر بره‌ای روزانه حدود یک کیلوگرم ماده خشک بخورد، سهم تفاله خشک حدود ۲۰۰ گرم می‌شود. در مورد تفاله سیلوشده، سهم ۳۰ درصدی حدود ۳۰۰ گرم ماده خشک است. این مقدار تقریباً برابر ۱/۲ کیلوگرم سیلوی تازه است، چون ماده خشک سیلو حدود ۲۵ درصد است.

توصیه عملی ما، که نتیجه آزمایش نیست و بر روال معمول تغذیه نشخوارکنندگان استوار است، این است که از ۱۰ درصد شروع کنید. سپس در ۱۰ تا ۱۴ روز مقدار را به سطح هدف برسانید. بنابراین شکمبه فرصت سازگاری پیدا می‌کند.

تفاله سیب را با چه چیزی ترکیب کنیم؟

تفاله سیب هرگز نباید تنها مصرف شود. فیدیپدیا تأکید می‌کند که باید با یک منبع پروتئین خوب و یک ماده الیافی مثل کاه یا یونجه مکمل شود. در آزمایش سنجابی هم جیره‌ها از نظر انرژی و پروتئین با هم برابر بودند. در نتیجه، کنجاله سویا یا کنجاله‌های مشابه و علوفه، دو ضلع ثابت جیره‌اند.

برای تأمین پروتئین جیره چند گزینه دارید و شکل خوراک هم روی هزینه اثر می‌گذارد. اگر بین دو حالت مردد هستید، مقایسه اینکه کنجاله کلزا به صورت پرک یا پلت اقتصادی‌تر است به شما کمک می‌کند. این مقایسه در کنار محاسبه قیمت هر کیلو پروتئین، هزینه واقعی جیره را روشن‌تر نشان می‌دهد.

خطرات و محدودیت‌های تفاله سیب برای بره‌ها

تفاله سیب مزیت دارد، اما بی‌خطر و بدون شرط هم نیست. چهار مشکل زیر بیشتر از بقیه دامدارها را غافلگیر می‌کنند.

پروتئین پایین

در پژوهش‌های دیگر، میش‌های آبستنی که تفاله سیب همراه اوره گرفتند، مرده‌زایی بیشتر و بره‌های ضعیف‌تری داشتند. افزودن کنجاله سویا و علوفه این اثر منفی را کم کرد. بنابراین منبع پروتئین را در هیچ مرحله‌ای حذف نکنید.

فساد و الکل در سیلو

تفاله تازه به دلیل رطوبت بالا و قند زیاد سریع می‌گندد. سیلو کردن راه‌حل رایج است، اما در سیلوی تفاله سیب الکل تولید می‌شود و میزان آن در گزارش‌ها تا ۱۷ درصد ماده خشک رسیده است. مصرف طولانی چنین سیلویی برای دام مشکل‌ساز است. برای کم کردن خطر، تفاله را با کاه مخلوط کنید و هر بار فقط مصرف دو تا سه روز را باز کنید.

کاهش نشخوار

پژوهشی روی گوسفند عربی نشان داد که جایگزینی بخشی از یونجه با تفاله خشک سیب هضم مواد مغذی را تغییر نمی‌دهد. با این حال، فعالیت نشخوار کم شد. پس علوفه بلند مثل کاه را از جیره حذف نکنید.

باقی‌مانده سموم

پوست سیب بخشی از سموم آفت‌کش را نگه می‌دارد. بنابراین پیش از خرید تفاله سیب برای بره پرواری، از تأمین‌کننده منبع باغ‌ها و سابقه محصول را بپرسید. اگر مصرف شما بالاست، آزمایش باقی‌مانده سم هم منطقی است.

نگهداری تفاله سیب: تازه، خشک یا سیلو؟

انتخاب روش نگهداری هم روی کیفیت خوراک و هم روی هزینه اثر می‌گذارد.

• تازه: فقط در چند روز اول و نزدیک کارخانه مناسب است. هوا را با فشرده کردن و پوشاندن تفاله دور نگه دارید.

• خشک: تفاله را روی سطح شیب‌دار آبچکان کنید. سپس آن را در لایه ۵ تا ۷ سانتی‌متری روی کف بتنی زیر آفتاب پهن کنید و روزی دو تا سه بار زیر و رو کنید تا ماده خشک به ۹۰ درصد برسد. در هوای ۴۰ تا ۴۵ درجه حدود سه روز کافی است. پس از آن، آن را آسیاب و در کیسه نگهداری کنید.

• سیلو: تفاله را با کاه یا ماده خشک دیگر مخلوط کنید تا شیرابه کم شود. سپس آن را فشرده و با پلاستیک سالم بپوشانید.

آیا استفاده از تفاله سیب برای بره پرواری اقتصادی است؟

قیمت هر کیلو تفاله تازه گول‌زننده است، چون حدود ۸۰ درصد آن آب است. برای مقایسه درست، قیمت هر کیلو ماده خشک را حساب کنید. فرمول ساده است: قیمت هر کیلو تقسیم بر درصد ماده خشک. مثال فرضی: اگر کیلویی ۱۰۰۰ تومان بدهید و ماده خشک ۲۰ درصد باشد، هر کیلو ماده خشک ۵۰۰۰ تومان تمام می‌شود. سپس این عدد را با قیمت هر کیلو ماده خشک جو مقایسه کنید. علاوه بر این، هزینه حمل آب هم به قیمت اضافه می‌شود. به همین دلیل برای دامدارانی که از مناطق سیب‌خیز دورند، تفاله خشک اغلب اقتصادی‌تر است.

این محاسبه فقط با قیمت به‌روز معنی دارد. تفاله سیب محصولی فصلی است و قیمت آن بین مناطق و ماه‌ها تغییر می‌کند. بنابراین پیش از هر خرید، قیمت تفاله سیب را از چند تأمین‌کننده مقایسه کنید. در نتیجه هم قیمت هر کیلو ماده خشک را دقیق‌تر می‌سنجید و هم از خرید بی‌موقع در اوج فصل پرهیز می‌کنید.

جمع‌بندی: تفاله سیب کی به نفع پروار شماست؟

در مجموع، تفاله سیب برای بره پرواری وقتی مفید است که سه شرط را رعایت کنید. اول، سهم آن را در حد ۲۰ درصد ماده خشک برای تفاله خشک و ۳۰ درصد برای تفاله سیلوشده نگه دارید. دوم، منبع پروتئین و علوفه الیافی را کنارش قرار دهید. سوم، کیفیت و سلامت محموله را بسنجید. در این صورت هم هزینه جیره پایین می‌آید و هم پروار شما از ضریب تبدیل بهتری بهره می‌برد.

FAQ